اختلالات اسکلتی عضلانی در تهران؛ عوامل شغلی و نقش طب کار آریا پژوهان غرب

اختلالات اسکلتی عضلانی از مشکلات مهم سلامت در محیط‌های کاری هستند و می‌توانند عضلات، تاندون‌ها، رباط‌ها، مفاصل، اعصاب و بخش‌هایی از ستون فقرات را درگیر کنند. برخی شرایط کاری مانند بلند کردن بار، حرکات تکراری، اعمال نیروی زیاد و قرار گرفتن بدن در وضعیت نامناسب می‌توانند احتمال ایجاد یا تشدید این مشکلات را افزایش دهند.

این اختلالات فقط در مشاغل سنگین دیده نمی‌شوند. کارکنان اداری، رانندگان، نیروهای خدماتی، کارکنان درمانی و افرادی که فعالیت‌های تکراری انجام می‌دهند نیز ممکن است با عوامل خطر ارگونومیک مواجه باشند.

در طب کار آریا پژوهان غرب، شرایط سلامت کارکنان در کنار وظایف واقعی آنها بررسی می‌شود. استفاده از خدمات طب کار در تهران می‌تواند به شناسایی عوامل خطر، پایش علائم و برنامه‌ریزی برای اصلاح شرایط قابل کنترل محیط کار کمک کند.

اختلالات اسکلتی عضلانی چیست؟

اختلالات اسکلتی‌عضلانی یا MSDs گروهی از مشکلات هستند که ساختارهای حرکتی بدن را درگیر می‌کنند. زمانی که محیط کار یا نحوه انجام فعالیت در ایجاد، تشدید یا طولانی شدن این مشکلات نقش داشته باشد، اصطلاح اختلالات اسکلتی‌عضلانی مرتبط با کار مطرح می‌شود.

این مشکلات ممکن است نواحی مختلفی مانند گردن، شانه، آرنج، مچ، دست و کمر را درگیر کنند. تاندونیت، سندرم تونل کارپال، برخی مشکلات شانه و آسیب‌های عضلانی و کمری از نمونه‌های شناخته‌شده هستند.

عوامل خطر اختلالات اسکلتی عضلانی در محیط کار

عوامل خطر در هر محیط کاری متفاوت هستند. شدت، دفعات و مدت مواجهه نیز اهمیت دارند. در برخی مشاغل، چند عامل به‌طور هم‌زمان وجود دارند و همین موضوع می‌تواند فشار بیشتری بر سیستم اسکلتی‌عضلانی ایجاد کند.

• بلند کردن یا جابه‌جایی بارهای سنگین و حجیم
• هل دادن و کشیدن اجسام با نیروی زیاد
• انجام مکرر یک حرکت در طول شیفت
• خم شدن یا چرخش مکرر تنه
• کار طولانی با دست بالاتر از سطح شانه
• وضعیت‌های نامناسب گردن، شانه یا مچ
• ثابت ماندن طولانی بدن در یک وضعیت
• کار با برخی تجهیزات و ابزارهای لرزان

برای مثال، یک فعالیت تکراری ممکن است زمانی اهمیت بیشتری پیدا کند که هم‌زمان با اعمال نیروی زیاد و وضعیت نامناسب مفصل انجام شود. بنابراین ارزیابی ارگونومی باید مجموعه شرایط انجام کار را بررسی کند.

کدام نواحی بدن بیشتر درگیر می‌شوند؟

محل درگیری تا حد زیادی به نوع فعالیت بستگی دارد. کار طولانی پشت رایانه می‌تواند با ناراحتی گردن و شانه همراه باشد. جابه‌جایی دستی بار نیز ممکن است فشار بیشتری بر کمر وارد کند.

در فعالیت‌های دستی تکراری، آرنج، مچ و دست نیز اهمیت پیدا می‌کنند. همچنین کار بالای سر می‌تواند فشار بیشتری بر شانه ایجاد کند.

به همین دلیل، یک برنامه پیشگیری مناسب نباید فقط روی یک ناحیه بدن تمرکز کند. ابتدا باید مشخص شود هر وظیفه چه فشارهایی ایجاد می‌کند و کدام کارکنان بیشتر در معرض آنها قرار دارند.

علائم اختلالات اسکلتی عضلانی در کارکنان

علائم می‌توانند از احساس خستگی و ناراحتی خفیف تا درد مداوم و کاهش توانایی حرکت متفاوت باشند. بعضی کارکنان نیز خشکی، گزگز یا بی‌حسی را گزارش می‌کنند.

گاهی علائم در حین انجام یک وظیفه خاص افزایش پیدا می‌کنند. در موارد دیگر، ناراحتی پس از چند ساعت کار بیشتر می‌شود. ثبت زمان شروع علائم و فعالیت‌هایی که آنها را تشدید می‌کنند می‌تواند در ارزیابی پزشکی مفید باشد.

اختلالات اسکلتی عضلانی در کارکنان اداری

محیط اداری ممکن است کم‌خطر به نظر برسد، اما طراحی نامناسب ایستگاه کار می‌تواند باعث ایجاد فشارهای ارگونومیک شود. ارتفاع نامناسب مانیتور، دور بودن ماوس و صفحه‌کلید یا نشستن طولانی از موارد قابل بررسی هستند.

اگر کارمند برای دیدن نمایشگر مجبور باشد گردن خود را دائماً خم کند، وضعیت گردن نیاز به اصلاح دارد. همچنین دسترسی طولانی به ماوس دور از بدن می‌تواند وضعیت شانه و بازو را تغییر دهد.

تنظیم تجهیزات متناسب با فرد و فراهم کردن امکان تغییر وضعیت در طول روز، بخش مهمی از طراحی مناسب محیط اداری است.

اختلالات اسکلتی عضلانی در مشاغل فیزیکی

در مشاغل فیزیکی، حمل بار، کار بالای سر، خم شدن و چرخش بدن یا استفاده از ابزارهای خاص می‌توانند اهمیت بیشتری داشته باشند. فقط وزن بار تعیین‌کننده نیست؛ نحوه جابه‌جایی، دفعات تکرار و فاصله جسم از بدن نیز باید بررسی شوند.

استفاده از تجهیزات مکانیکی یا وسایل کمکی برای حمل بار می‌تواند نیاز به اعمال نیروی دستی را کاهش دهد. تغییر ارتفاع سطح کار و نزدیک کردن وسایل پرکاربرد به محدوده مناسب دسترسی نیز در بعضی محیط‌ها مؤثر است.

نقش ارگونومی در پیشگیری از اختلالات اسکلتی عضلانی

ارگونومی به دنبال هماهنگ کردن شغل با توانایی‌ها و محدودیت‌های کارکنان است. در این رویکرد، ابزار، تجهیزات، طراحی ایستگاه، نحوه انجام وظیفه و سازماندهی کار بررسی می‌شوند.

هدف این نیست که فقط به کارکنان توصیه شود وضعیت بدن خود را اصلاح کنند. در بسیاری از موارد، تغییر طراحی تجهیزات یا فرآیند کار می‌تواند راهکار مؤثرتری باشد.

برای نمونه، کاهش نیاز به حمل دستی بار، تغییر محل تجهیزات یا حذف دسترسی‌های غیرضروری بالای سر می‌تواند مستقیماً یک عامل خطر را کاهش دهد.

اختلالات اسکلتی عضلانی و معاینات طب کار

معاینات طب کار در تهران می‌توانند فرصتی برای بررسی شکایت‌های اسکلتی‌عضلانی کارکنان فراهم کنند. پزشک درباره نوع شغل، مدت فعالیت، زمان شروع علائم و وظایفی که ناراحتی را افزایش می‌دهند سؤال می‌کند.

سوابق پزشکی و فعالیت‌های غیرشغلی نیز اهمیت دارند. سپس اطلاعات به‌دست‌آمده در کنار معاینه بررسی می‌شوند تا مشخص شود آیا ارزیابی تکمیلی یا ارجاع تخصصی لازم است.

اگر چند نفر از کارکنان یک واحد شکایت مشابهی داشته باشند، بررسی خود محیط کار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. مشاهده وظایف و ارزیابی ارگونومیک می‌تواند عوامل مشترک احتمالی را آشکار کند.

پیشگیری از اختلالات اسکلتی عضلانی در محیط کار

پیشگیری مؤثر معمولاً به ترکیبی از شناسایی خطر و اصلاح شرایط نیاز دارد. برنامه ارگونومی باید متناسب با نوع فعالیت و مشکلات واقعی همان محیط طراحی شود.

• شناسایی وظایف دارای فشار ارگونومیک بالا
• کاهش حمل دستی غیرضروری بار
• استفاده از تجهیزات کمکی مناسب
• اصلاح ارتفاع و طراحی ایستگاه‌های کاری
• کاهش حرکات تکراری غیرضروری
• کاهش نیاز به کار طولانی در وضعیت نامناسب
• فراهم کردن امکان تغییر فعالیت و وضعیت بدن
• پیگیری زودهنگام گزارش درد و ناراحتی کارکنان

ارزیابی نتیجه اصلاحات نیز اهمیت دارد. پس از تغییر یک فرآیند یا ایستگاه کاری باید بررسی شود که آیا میزان مواجهه و شکایت کارکنان واقعاً کاهش یافته است یا خیر.

نقش طب کار آریا پژوهان غرب در سلامت اسکلتی عضلانی

در طب کار آریا پژوهان غرب، وضعیت سلامت کارکنان در ارتباط با نیازها و مواجهه‌های شغلی آنها بررسی می‌شود. معاینات بدو استخدام و دوره‌ای می‌توانند بخشی از برنامه پایش سلامت شغلی سازمان‌ها باشند.

شناسایی علائم به‌تنهایی کافی نیست. زمانی که یک عامل شغلی محتمل مطرح باشد، بررسی نحوه انجام کار و شرایط ارگونومیک نیز اهمیت پیدا می‌کند. همکاری میان پزشک طب کار، کارشناسان بهداشت حرفه‌ای، کارفرما و کارکنان می‌تواند به کنترل بهتر عوامل خطر کمک کند.

چه زمانی مراجعه برای بررسی پزشکی اهمیت دارد؟

دردی که ادامه پیدا می‌کند، مرتب بازمی‌گردد یا فعالیت‌های معمول فرد را محدود می‌کند بهتر است بررسی شود. ضعف، بی‌حسی، گزگز مداوم یا کاهش قابل توجه حرکت نیز از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.

پزشک بر اساس نوع علائم، معاینه و شرایط شغلی تصمیم می‌گیرد که آیا بررسی بیشتری لازم است. خوددرمانی یا نسبت دادن تمام علائم به شغل می‌تواند ارزیابی صحیح را به تأخیر بیندازد.

جمع‌بندی اختلالات اسکلتی عضلانی

اختلالات اسکلتی عضلانی می‌توانند بخش‌های مختلف بدن از گردن و شانه تا کمر، آرنج، مچ و دست را درگیر کنند. عواملی مانند نیروی زیاد، تکرار حرکت، وضعیت نامناسب، حمل بار و ارتعاش در بعضی مشاغل احتمال بروز یا تشدید این مشکلات را افزایش می‌دهند.

اصلاح ارگونومی، گزارش زودهنگام علائم و پایش سلامت کارکنان سه بخش مهم برنامه پیشگیری هستند. خدمات طب کار در تهران نیز امکان بررسی وضعیت سلامت فرد در ارتباط با شرایط واقعی شغل را فراهم می‌کنند.

طب کار آریا پژوهان غرب با ارائه خدمات سلامت شغلی و بررسی عوامل زیان‌آور محیط کار، به سازمان‌ها و کارکنان در پایش بهتر سلامت شغلی کمک می‌کند.

اطلاعات تماس طب کار آریا پژوهان غرب

شرکت تخصصی طب کار آریا پژوهان غرب – تأسیس ۱۳۸۳
آدرس: میدان توحید، خیابان ستارخان، نرسیده به باقرخان، کوچه شادی، پلاک ۶، واحد یکم
تلفن همراه: ۰۹۱۲۲۶۳۸۶۱۲ – ۰۹۱۲۲۶۳۶۳۶۵
تلفن ثابت: ۰۲۱۶۶۵۵۳۱۴۳ – ۰۲۱۶۶۵۲۵۷۵۵ – ۰۲۱۶۶۹۱۹۲۲۶
ایمیل: ariyapajhoohan@gmail.com
وب‌سایت: www.ariyapajhoohan.ir