افت شنوایی ناشی از مواد شیمیایی در تهران؛ بررسی خطرات و اهمیت پایش شنوایی کارکنان

افت شنوایی ناشی از مواد شیمیایی در تهران یکی از موضوعات مهم در سلامت شغلی کارکنانی است که در محیط‌های صنعتی با برخی حلال‌ها، فلزات و مواد شیمیایی خاص مواجه هستند. برخی مواد شیمیایی دارای اثرات اتوتوکسیک هستند؛ یعنی می‌توانند بر بخش‌هایی از سیستم شنوایی و تعادل اثر بگذارند. این خطر در بعضی شرایط، به‌ویژه هنگام مواجهه هم‌زمان با صدای شدید، می‌تواند بیشتر شود.

به همین دلیل، بررسی سابقه مواجهه شغلی و پایش وضعیت شنوایی کارکنان اهمیت دارد. در طب کار در تهران، پزشک می‌تواند با توجه به نوع شغل، عوامل زیان‌آور محیط کار و نتایج معاینات، نیاز به ارزیابی‌های شنوایی و پیگیری‌های بیشتر را مشخص کند.

مواد شیمیایی اتوتوکسیک چیستند؟

اتوتوکسیک به موادی گفته می‌شود که می‌توانند بر عملکرد سیستم شنوایی یا تعادل اثر بگذارند. برخی حلال‌های صنعتی، ترکیبات فلزی و بعضی مواد دیگر در مطالعات و منابع تخصصی به‌عنوان مواد دارای پتانسیل اتوتوکسیک شناخته شده‌اند. شدت خطر به ماده، میزان و مدت مواجهه و عوامل همراه بستگی دارد.

از نمونه‌های ذکرشده در منابع تخصصی می‌توان به تولوئن، استایرن، کربن دی‌سولفید، برخی ترکیبات جیوه و سرب و تعدادی از حلال‌ها اشاره کرد. البته وجود یک ماده در محیط کار به‌تنهایی به معنای ایجاد قطعی افت شنوایی نیست و ارزیابی خطر باید بر اساس شرایط واقعی مواجهه انجام شود.

چرا ترکیب مواد شیمیایی و سر و صدا اهمیت دارد؟

یکی از نکات مهم در سلامت شغلی، مواجهه هم‌زمان با مواد اتوتوکسیک و صدای شدید است. شواهد موجود نشان می‌دهد برخی ترکیبات شیمیایی می‌توانند اثرات آسیب‌رسان صدا بر سیستم شنوایی را تشدید کنند. بنابراین ارزیابی خطر نباید مواد شیمیایی و صدا را همیشه به‌صورت جداگانه در نظر بگیرد.

این موضوع در محیط‌هایی مانند برخی واحدهای تولیدی، صنایع شیمیایی، رنگ و پوشش، چاپ، صنایع فلزی و بعضی فرآیندهای صنعتی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ البته نوع مواجهه در هر محیط باید به‌صورت اختصاصی بررسی شود.

کدام کارکنان ممکن است در معرض خطر بیشتری باشند؟

میزان خطر به فرآیند کاری و مواد مورد استفاده بستگی دارد. برخی گروه‌ها ممکن است در معرض حلال‌ها یا سایر مواد دارای اثرات احتمالی بر شنوایی قرار داشته باشند:

• کارکنان برخی صنایع شیمیایی
• کارکنان واحدهای رنگ و پوشش
• کارکنان برخی صنایع چاپ
• کارکنان تولید و استفاده از حلال‌های صنعتی
• برخی کارکنان صنایع فلزی
• تکنسین‌های تعمیر و نگهداری تجهیزات صنعتی
• کارکنانی که هم‌زمان با مواد شیمیایی و صدای صنعتی مواجه هستند

این فهرست عمومی است و نمی‌توان بر اساس عنوان شغلی به‌تنهایی درباره میزان خطر یک فرد قضاوت کرد.

افت شنوایی ناشی از مواد شیمیایی چه علائمی دارد؟

اختلال شنوایی ممکن است به‌تدریج ایجاد شود و فرد در مراحل ابتدایی متوجه تغییر قابل توجهی نشود. برخی علائم می‌توانند شامل کاهش توانایی شنیدن صداهای زیر، دشواری در فهم گفت‌وگو در محیط‌های شلوغ یا احساس وزوز گوش باشند.

• کاهش تدریجی شنوایی
• وزوز گوش
• دشواری در فهم صحبت در محیط‌های پرسر‌وصدا
• احساس کاهش وضوح صداها
• مشکل در تشخیص بعضی صداهای هشداردهنده
• در برخی موارد، مشکلات مرتبط با تعادل

البته این علائم اختصاصی مواد شیمیایی نیستند و می‌توانند علت‌های مختلفی داشته باشند. بنابراین تشخیص علت نیازمند بررسی پزشکی است.

نقش ادیومتری در پایش سلامت شنوایی

آزمون شنوایی یا ادیومتری یکی از ابزارهای مهم برای ارزیابی وضعیت شنوایی کارکنان است. این آزمون می‌تواند تغییرات آستانه شنوایی را نشان دهد، اما نتیجه ادیومتری به‌تنهایی نمی‌تواند مشخص کند که علت تغییر شنوایی حتماً ماده شیمیایی بوده است. منابع تخصصی نیز بر این نکته تأکید دارند که ادیومتری وجود اختلال شنوایی را نشان می‌دهد، اما به‌تنهایی علت آن را از صدای صنعتی یا عوامل اتوتوکسیک تفکیک نمی‌کند.

به همین دلیل، تفسیر نتیجه باید همراه با سابقه شغلی، سوابق پزشکی، میزان مواجهه با صدا و مواد شیمیایی و سایر عوامل مرتبط انجام شود.

اهمیت معاینات بدو استخدام

در معاینات بدو استخدام، ثبت وضعیت اولیه سلامت شنوایی می‌تواند برای پایش‌های بعدی مفید باشد. پزشک طب کار بر اساس الزامات شغل و عوامل زیان‌آور موجود در محیط کار، نوع بررسی‌های موردنیاز را تعیین می‌کند.

داشتن اطلاعات پایه از وضعیت شنوایی فرد به مقایسه نتایج معاینات آینده کمک می‌کند و می‌تواند تغییرات احتمالی را بهتر مشخص کند.

چرا معاینات دوره‌ای اهمیت دارند؟

مواجهه شغلی ممکن است در طول زمان تغییر کند و کارکنان نیز ممکن است در واحدها یا وظایف متفاوت فعالیت کنند. به همین دلیل پایش دوره‌ای سلامت شنوایی، در مشاغل دارای عوامل خطر، اهمیت دارد.

فاصله و نوع ارزیابی‌های دوره‌ای باید بر اساس شرایط محیط کار، نتایج قبلی، میزان مواجهه و نظر پزشک تعیین شود. در صورت مشاهده تغییرات شنوایی، بررسی علت و اقدامات اصلاحی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

چگونه می‌توان خطر مواجهه با مواد اتوتوکسیک را کاهش داد؟

پیشگیری از مواجهه، بخش مهمی از کنترل خطرات شغلی است. شناسایی مواد موجود در محیط کار و بررسی اطلاعات ایمنی آن‌ها می‌تواند به شناسایی خطرات احتمالی کمک کند. OSHA نیز بررسی برگه‌های اطلاعات ایمنی مواد یا SDS را یکی از روش‌های شناسایی مواد دارای پتانسیل اتوتوکسیک معرفی می‌کند.

• شناسایی مواد شیمیایی مورد استفاده در محیط
• بررسی اطلاعات ایمنی مواد
• جایگزینی ماده خطرناک با گزینه کم‌خطرتر در صورت امکان
• استفاده از تهویه و کنترل‌های مهندسی مناسب
• کاهش مواجهه غیرضروری کارکنان
• آموزش کارکنان درباره خطرات محیط کار
• استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت فردی متناسب با خطر
• پایش وضعیت شنوایی کارکنان بر اساس ارزیابی خطر

کنترل‌های مهندسی و تهویه مناسب می‌توانند در کاهش مواجهه با برخی مواد شیمیایی نقش داشته باشند. انتخاب تجهیزات حفاظت فردی نیز باید بر اساس نوع خطر و ارزیابی تخصصی محیط کار انجام شود.

نقش طب کار در بررسی سلامت شنوایی کارکنان

در طب کار در تهران وضعیت سلامت کارکنان در ارتباط با شرایط واقعی شغل بررسی می‌شود. پزشک طب کار می‌تواند سابقه مواجهه فرد، علائم، نتایج ادیومتری و سایر اطلاعات مرتبط را در کنار هم ارزیابی کند.

در صورت مشاهده کاهش شنوایی یا تغییرات قابل توجه، ممکن است بررسی‌های تکمیلی یا ارجاع به متخصص گوش، حلق و بینی یا شنوایی‌شناس توصیه شود. تشخیص علت باید بر اساس مجموعه اطلاعات پزشکی و شغلی انجام شود.

اگر کارکنان هم‌زمان با صدا و مواد شیمیایی مواجه باشند

در چنین شرایطی، برنامه پایش سلامت باید هر دو عامل را در نظر بگیرد. صدای صنعتی به‌تنهایی می‌تواند باعث آسیب شنوایی شود و بعضی مواد شیمیایی نیز ممکن است اثرات اتوتوکسیک داشته باشند. شواهد موجود نشان می‌دهد ترکیب این دو مواجهه در برخی شرایط می‌تواند خطر آسیب شنوایی را افزایش دهد.

بنابراین کاهش صدای محیط، کنترل مواجهه شیمیایی و پایش منظم شنوایی می‌توانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند و بخشی از برنامه پیشگیری شغلی باشند.

جمع‌بندی

افت شنوایی ناشی از مواد شیمیایی در تهران موضوعی است که در برخی محیط‌های صنعتی باید در کنار سایر عوامل زیان‌آور مورد توجه قرار گیرد. بعضی حلال‌ها و مواد شیمیایی می‌توانند اثرات نامطلوبی بر سیستم شنوایی داشته باشند و مواجهه هم‌زمان با صدای شدید ممکن است خطر را افزایش دهد.

شناسایی مواد خطرناک، کنترل مواجهه، آموزش کارکنان، استفاده صحیح از تجهیزات حفاظت و پایش مناسب شنوایی، بخش‌های مهم برنامه پیشگیری هستند. در طب کار در تهران نیز نتایج ادیومتری باید در کنار سابقه شغلی و شرایط مواجهه تفسیر شود.

شرکت تخصصی طب کار آریا پژوهان غرب در منطقه ستارخان، خدمات معاینات بدو استخدام، معاینات دوره‌ای و ارزیابی‌های سلامت شغلی را برای کارکنان و سازمان‌ها ارائه می‌دهد.

آدرس و اطلاعات تماس

شرکت تخصصی طب کار آریا پژوهان غرب (تأسیس ۱۳۸۳)
میدان توحید، خیابان ستارخان، نرسیده به باقرخان، کوچه شادی، پلاک ۶، واحد یکم
تلفن همراه: ۰۹۱۲۲۶۳۸۶۱۲ – ۰۹۱۲۲۶۳۶۳۶۵
تلفن ثابت: ۰۲۱۶۶۵۵۳۱۴۳ – ۰۲۱۶۶۵۲۵۷۵۵ – ۰۲۱۶۶۹۱۹۲۲۶
ایمیل: ariyapajhoohan@gmail.com
وب‌سایت: www.ariyapajhoohan.ir